Extradition to Turkey refused: double criminality, limitation and ne bis in idem concerns
Sygn. akt III Kop 122/25
Kraków, 27 października 2025 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie III Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Aleksandra Sołtysińska
Protokolant: spec. Marek Leśniak
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej E. D.
w sprawie S. Y.
w przedmiocie stwierdzenia dopuszczalności ekstradycji do Turcji.
Sąd postanowił:
1) na podstawie art. 604§1 pkt 2 k.p.k. i art. 2 ust. 1 oraz art. 12 ust. 2b) Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku stwierdzić niedopuszczalność wydania stronie tureckiej obywatela Turcji S.Y., syna A. (A.) i Z. z domu O. urodzonego (…) roku w A. (…)
2) na podstawie art. 98§2 k.p.k. odroczyć sporządzenie uzasadnienia do dnia 31 października 2025 roku.
3) na podstawie art. 254 § 1 k.p.k. uchylić środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego w kwocie 400 tysięcy złotych i zakazu opuszczania kraju połączonego z zatrzymaniem paszportu zastosowane na mocy postanowienia tut. Sądu z dnia 12 czerwca 2025 roku sygnatura III Kop 103/25
wobec obywatela T. S. Y. albowiem w dniu dzisiejszym zostało wydane
postanowienie stwierdzające niedopuszczalność ekstradycji.
Uzasadnienie postanowienia z dnia 27 października 2025 roku
Prokuratura Okręgowa w K. zwróciła się wnioskiem z dnia 21 lipca 2025 roku, numer (…), o wydanie postanowienia w przedmiocie dopuszczalności przekazania stronie tureckiej obywatela T. S. Y., poszukiwanego w celu wykonania kary pozbawienia wolności.
W dniu 10 czerwca 2025 roku obywatel T. S. Y. został zatrzymany w K. jako osoba poszukiwana czerwoną notą na wniosek strony tureckiej.
Poszukiwania dotyczą wykonania kary łącznej 16 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności, zarządzonej do odbycia na mocy wyroku Sądu Karnego Wykonawczego w A. z dnia 13 listopada 2024 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…) oraz nakazu aresztowania wydanego przez Prokuraturę Generalną w A. z dnia 29 listopada 2024 roku, sygnatura akt (…).
Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 roku, sygn. akt III Kop 103/25 Sąd Okręgowy w Krakowie zastosował wobec poszukiwanego S. Y. środek zapobiegawczy w postaci tymczasowego aresztowania na okres 40 dni, z zastrzeżeniem, że w razie złożenia poręczenia majątkowego w kwocie 400.000 złotych tymczasowe aresztowanie ulegnie uchyleniu, a w jego miejsce zostaną zastosowane środki zapobiegawcze w postaci poręczenia majątkowego i zakazu
opuszczania kraju.
W dniu 16 czerwca 2025 roku poręczenie majątkowe zostało wpłacone, a poszukiwany S. Y. zwolniony z aresztu.
Pismem z dnia 14 lipca 2025 roku strona turecka przekazała wniosek z dnia 12 czerwca 2025 roku, numer (…) o ekstradycję obywatela T. S. Y. (k. 10, 29-35).
Do wniosku o ekstradycję dołączono tłumaczenie następujących dokumentów: nakazu aresztowania wydanego przez Prokuraturę Generalną w A. z dnia 29 listopada 2024 roku, sygnatura akt (…) (k. 24-27) oraz wyrok łączny Sądu Karnego Wykonawczego w A. z dnia 13 listopada 2024 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…) orzekający karę 16 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności (k. 36, 103).
Z treści wspomnianego wyroku łącznego wynika, że wobec poszukiwanego S. Y. orzeczono karę łączną 16 lat i 4 miesięcy pozbawienia wolności biorąc pod uwagę następujące kary jednostkowe:
1. karę 5 lat pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Karny w A. w dniu 13 lipca 2023 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…);
2. karę 2 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Karny w A. w dniu 20 grudnia 2017 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…);
3. karę 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Karny w A. w dniu 10 września 2015 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…);
4. karę 2 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Karny w A. w dniu 16 czerwca 2016 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…);
5. karę 5 lat pozbawienia wolności orzeczoną przez Sąd Karny w A. w dniu 13 lipca 2023 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…).
W dniu 11 sierpnia 2025 roku Sąd Okręgowy w Krakowie wydał postanowienie o zwróceniu się o uzupełnienie braków formalnych wniosku ekstradycyjnego poprzez nadesłanie wyroków jednostkowych stanowiących podstawę wydania wyroku łącznego oraz o wyjaśnienie, czy kara 5 lat pozbawienia wolności, wskazana w punkcie 5 wyroku łącznego Sądu Karnego Wykonawczego w A. z dnia 13 listopada 2024 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…), stanowi odrębną karę od kary opisanej w punkcie 1, skoro oba punkty odnoszą się do tego samego wyroku jednostkowego wydanego przez Sąd Karny w A. w dniu 13 lipca 2023 roku sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…).
Strona turecka nadesłała tłumaczenie wyroków jednostkowych do Ministerstwa Sprawiedliwości w dniu 29 września 2025 roku (k. 72-104), a następnie pismem z dnia 17 października 2025 roku udzieliła odpowiedzi wyjaśniającej, że kara 5 lat pozbawienia wolności orzeczona w wyroku Sądu
Karnego w A, z dnia 13 lipca 2023 roku, sygnatura akt (…), numer orzeczenia (…) stanowi „odrębną karę” (k. 132).
Na posiedzeniu w dniu 24 września 2025 roku przesłuchano w charakterze świadka K. S. – matkę dziecka poszukiwanego S. Y. – na okoliczność ustalenia sytuacji rodzinnej poszukiwanego.
Na ostatnim posiedzeniu w dniu 27 października 2025 roku Prokurator wniósł o stwierdzenia niedopuszczalności przekazania podnosząc, że na podstawie treści wyroków przesłanych przez stronę turecką oraz dodatkowych wyjaśnień nie jest możliwe ustalenie, czy w niniejszej sprawie jest spełniona przesłanka podwójnej karalności. Poszukiwany S. Y. i jego obrońca wnieśli o
stwierdzenie niedopuszczalności ekstradycji.
Sąd zważył, co następuje:
Wniosek Prokuratora o stwierdzenie niedopuszczalności ekstradycji poszukiwanego S. Y. zasługuje na uwzględnienie.
Współpraca pomiędzy Polską i Turcją w zakresie ekstradycji odbywa się na podstawie Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku i taka podstawa prawna została wskazana we wniosku strony tureckiej. Zgodnie z wymogami art. 12 wspomnianej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku strona turecka przekazała wniosek o ekstradycję.
Zgodnie z art. 1 Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku umawiające się Strony zobowiązały się do wzajemnego wydawania osób ściganych za popełnienie przestępstwa zgodnie z warunkami niniejszej umowy.
Kara wymierzona poszukiwanemu S. Y. wynosi powyżej 4 miesięcy pozbawienia wolności zgodnie z wymogami art. 2 Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku.
Poszukiwany S. Y. nie jest polskim obywatelem, nie popełnił czynów
objętych wnioskiem ekstradycyjnym na terytorium Polski, a władze polskie nie wszczęły postępowania karnego w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie z oświadczeniem strony tureckiej wykonanie kary nie uległo przedawnieniu.
Jak jednak trafnie podniósł Prokurator, na podstawie przesłanego przez stronę turecką wniosku ekstradycyjnego i wyroków jednostkowych Sądu Karnego w A. nie jest możliwe ustalenie konkretnego opisu czynów przypisanych poszukiwanemu S. Y., a tym samym ustalenie, czy stanowią one przestępstwa w świetle prawa polskiego.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ekstradycji z dnia 13 grudnia 1957 roku podstawę wydania stanowią przestępstwa zagrożone według prawa Strony wzywającej i Strony wezwanej karą pozbawienia wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej jednego roku lub karą surowszą albo czyny, wobec sprawców których można orzec środek zabezpieczający w takim samym wymiarze. Jeżeli na terytorium Strony wzywającej zapadło już orzeczenie
skazujące na karę pozbawienia wolności lub orzeczono o środku zabezpieczającym, wydanie może nastąpić, jeżeli orzeczono karę lub środek w wymiarze co najmniej 4 miesięcy. Zgodnie z zasadą podwójnej karalności strona wezwana ma obowiązek ustalenia, czy czyny, za które nastąpiło skazanie, stanowią przestępstwa w świetle prawa państwa wezwanego. Taka sama
przesłanka została przewidziana w art. 604§1 pkt 2 k.p.k. – wydanie jest niedopuszczalne w przypadku, gdy czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego albo gdy ustawa uznaje, że czyn nie stanowi przestępstwa albo że sprawca nie popełnia przestępstwa lub nie podlega karze.
Natomiast zgodnie z art. 5 wspomnianej Konwencji wydanie (…) za przestępstwa podatkowe, celne i dewizowe może nastąpić wyłącznie wtedy, gdy Umawiające się Strony porozumieją się co do danego przestępstwa lub kategorii przestępstw.
Dodatkowo, art. 10 Konwencji przewiduje, że odmawia się wydania, jeżeli według ustawodawstwa Strony wzywającej lub Strony wezwanej nastąpiło przedawnienie karalności lub wykonania kary.
We wniosku ekstradycyjnym z dnia 12 czerwca 2025 roku, sygnatura akt 2024/2-13419 oraz w wymienionych powyżej wyrokach jednostkowych wskazano krótkie i nieprecyzyjne opisy czynów przypisanych poszukiwanemu S. Y.:
1. sprawa (…), numer orzeczenia (…) dotyczy naruszenia ustawy nr 213 o procedurze podatkowej obejmującej:
a) przestępstwo skarbowe (oszustwo podatkowe), które miało polegać na tym, że poszukiwany S. Y. w latach 2010-2013 wystawiał i używał fałszywych dokumentów,
b) przestępstwo polegającego na tym, że poszukiwany S. Y. w latach 2010-2013 uzyskał określone kwoty dochodu z prowizji odsetkowych wynikających z lichwy oraz wystawiał i używał
fałszywe dokumenty – w sprawie wskazano również wysokość podatku od transakcji finansowych jednak bez sprecyzowania czy podatek został zapłacony czy przestępstwo polega na braku
uiszczenia należności;
2. sprawa (…), numer orzeczenia (…) dotyczy udzielania lichwiarskich pożyczek – pokrzywdzony Y. I. w 2008 roku pożyczył od S. Y. 70.000 TL na procent (strona turecka nie sprecyzowała wysokości oprocentowania) i zapłacił 120.000 TL (strona turecka nie sprecyzowała w jakim okresie czasu nastąpiła płatność – czy były to miesiące czy lata), a mimo tego, S. Y. domagał się spłaty 70.000 TL. Wskutek złożonej skargi w miejscu pracy poszukiwanego zarządzono
przeszukanie i znaleziono karty kredytowe należące do wielu osób i ustalono, że udzielał on pożyczek na wysoki procent bez prowadzenia działalności gospodarczej (strona turecka nie wskazała komu udzielił takich pożyczek, jakie to były kwoty, jakie było oprocentowane, w jakiej sytuacji znajdowali się pożyczkobiorcy);
3. sprawa (…), numer orzeczenia (…) dotyczy przestępstwa udzielania lichwiarskich pożyczek – w latach 2010-2012 poszukiwany prowadził działalność lichwiarską polegającą na udzielaniu pożyczek pod zastaw i za wynagrodzeniem przy użyciu terminali płatniczych znajdujących
się w jego zakładzie pracy (S. Y. prowadził sprzedaż m. in papierosów) – bez uzyskania stosownego zezwolenia organów administracyjnych; w celu ukrycia działalności lichwiarskiej wystawiał i używał dokumenty księgowe i faktury sprzedaży, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, a uzyskanych z tego tytułu dochodów nie ujmował w zeznaniach podatkowych (ponownie, strona turecka nie wskazała listy pokrzywdzonych, konkretnej wartości
pożyczek, wysokości odsetek ani relacji w stosunku do wyroku w sprawie (…), numer orzeczenia (…), który obejmował ten sam okres i przestępstwa dotyczące fałszywych dokumentów);
4. sprawa (…), numer orzeczenia (…) obejmuje przestępstwo udzielania pożyczek lichwiarskich – brak informacji w jakiej dacie doszło do popełnienia przestępstwa, listy pokrzywdzonych, wysokości pożyczek oraz odsetek; w treści wyroku stwierdzono jedynie, że oprocentowanie
wynosiło 3% (brak informacji czy w skali roku czy w odniesieniu do innego okresu).
Na gruncie prawa polskiego odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy
art. 56 i art. 57 k.k.s., art. 270§1 k.k. oraz art. 304 k.k.
Przestępstwa karno-skarbowe z art. 56 i art. 57 k.k.s. dotyczą oszustw podatkowych oraz uporczywego zalegania z płatnością podatków. Zgodnie z treścią art. 5 Konwencji wydanie w związku z przestępstwami podatkowymi następuje jedynie wskutek zawarcia odrębnego porozumienia pomiędzy stronami Konwencji. Dodatkowo, zgodnie z treścią art. 44 k.k.s. doszłoby
również do przedawnienia karalności przestępstw karno-skarbowych.
Fałszowanie dokumentów penalizowane jest na mocy art. 270§1 k.k. ale strona turecka nie doprecyzowała w jaki sposób dokonano fałszerstwa – jedynie w sprawie (…), orzeczenie numer (…) wskazano, że były to „dokumenty księgowe i faktury sprzedaży, które nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji”.
W ocenie Sądu przypisanie odpowiedzialności karnej w związku z art. 270§1 k.k. może nastąpić tylko wówczas, gdy zostanie wskazane jakie konkretnie dokumenty zostały sfałszowane, w jaki sposób, w jakim okresie i w jakich okolicznościach były używane. Takich informacji nie wskazano we wniosku ekstradycyjnym. Niejasna jest również relacja pomiędzy sprawami:
(…), orzeczenie numer (…) oraz (…), orzeczenie (…), które obejmują ten sam okres 2010-2012 oraz wspominają o fałszowaniu dokumentów – jedna sprawa została zakwalifikowana jako oszustwo podatkowe a druga jako pożyczki lichwiarskie. Budzi to wątpliwości w kontekście obowiązków wynikających z zasady ne bis in idem.
Odpowiedzialność na gruncie art. 304 k.k. wiąże się natomiast z koniecznością ustalenia, w jakiej sytuacji znajdował się pokrzywdzony i jakie były okoliczności zawarcia umowy pożyczki, a zwłaszcza jaka była wysokość odsetek. Tymczasem opis czynów określanych jako „pożyczki lichwiarskie” pozwala Sądowi jedynie na powzięcie ogólnej wiedzy na temat działalności
poszukiwanego S. Y. – miał on w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (sprzedaż) wykorzystywać terminale płatnicze do udzielania pożyczek. Niejasne jest czy używał do tego własnych kart kredytowych czy kart należących do pokrzywdzonych. Prawdopodobnie S. Y. wypłacał pokrzywdzonym gotówkę, którą musiał dysponować, natomiast na rachunek przedsiębiorstwa wpływały kwoty ścignięte z kart kredytowych. Brak jest jednak precyzyjnych informacji dotyczących wysokości oprocentowania –jedynie w sprawie (…), numer orzeczenia (…) wspomina się o 3%, co trudno przyjąć jako realizację znamion przestępstwa z art. 304§3 k.k. W sprawie (…), numer orzeczenia (…) podano, że suma pożyczki wyniosła 70.000 TL a zwrotu
120.000 TL ale bez wskazania na jaki okres czasu udzielono pożyczki, co pozwoliłoby na ustalenie oprocentowania. Tylko w tej sprawie pojawia się również informacja o trudnej sytuacji finansowej pokrzywdzonego (bez szczegółów).
Enigmatyczny opis przestępstw lichwy nie pozwala na prawidłową ocenę, czy została spełniona przesłanka podwójnej karalności. W związku z tym, że tak samo nieprecyzyjny opis czynów pojawia się w samych wyrokach jednostkowych nadesłanych do Sądu w ramach wniosku
złożonego w trybie art. 13 Konwencji brak jest możliwości uzupełnienia
wspomnianych braków wniosku ekstradycyjnego.
Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
Sędzia Aleksandra Sołtysińska