Extradition to Uzbekistan: denial of guilt does not bar surrender and detention remains necessary despite request for swift transfer
Sygn. akt II AKz 367/25
POSTANOWIENIE Dnia 8 maja 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA M. P.-D. Protokolant: R. W. przy udziale prokuratora A. T. po rozpoznaniu w sprawie A. A. ściganego za przestępstwa z art. 168 część 3 lit. a uzbeckiego kodeksu karnego, stanowiącego odpowiednik art. 286 § 1 polskiego kodeksu karnego, zażalenia wniesionego przez ściganego na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt V Kop 2/25, w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania A. A. władzom Republiki Uzbekistanu w celu przeprowadzenia postępowania karnego oraz przedłużenia tymczasowego aresztowania na dalszy czas oznaczony, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 7 marca 2025 r. Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w pkt I stwierdził, że wydanie władzom wymiaru sprawiedliwości Republiki Uzbekistanu obywatela Uzbekistanu A. A., w celu przeprowadzenia przeciwko niemu postępowania karnego o numerze 082012/2024-12HO, jest prawnie dopuszczalne; w pkt II przedłużył wobec ściganego A. A. okres stosowania tymczasowego aresztowania do dnia 15 maja 2025 roku do godz. 01:40, zaś w pkt III kosztami postępowania obciążył Skarb Państwa.
Ścigany A. A. zaskarżył powyższe postanowienie, podnosząc, że nie popełnił zarzucanego mu czynu i nie rozumie powodu jego zatrzymania. Jednocześnie wyraził prośbę o jak najszybszą ekstradycję do Uzbekistanu, albowiem mieszka tam jego rodzina, która pozostawała na utrzymaniu skarżącego, a z którą nie ma on kontaktu. W kolejnych skargach wskazywał również na trudne warunki jego osadzenia w Areszcie Śledczym w W.-B.; stwierdził, że ma trudności w kontaktach, gdyż nie rozumie języka polskiego i nie rozumie, co mówią do niego strażnicy, dlatego też pragnie jak najszybciej znaleźć się w Uzbekistanie.
Na posiedzeniu Sądu Apelacyjnego w Warszawie ścigany oświadczył, że chce być jak najszybciej przekazany do Uzbekistanu, gdzie wykaże swoją niewinność. Stwierdził nadto, że warunki w areszcie są dobre, a wychowawcy są życzliwi (protokół posiedzenia sądu z 8 maja 2025 r.).
Tymczasowe aresztowanie stosowane jest wobec A. A. od dnia zatrzymania na terytorium Polski, tj. w dniu 4 stycznia 2025 roku.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest niezasadne.
Na wstępie zauważyć trzeba, że postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie zostało zaskarżone jedynie w części, poza punktem trzecim, w którym orzeczono o obciążeniu kosztami postępowania Skarbu Państwa, które to rozstrzygnięcie jest korzystne dla ściganego.
Kontrola instancyjna zaskarżonego postanowienia nie wykazała uchybień ze strony sądu I instancji, który swoje stanowisko odnośnie do stwierdzenia prawnej dopuszczalności przekazania ściganego A. A. władzom Republiki Uzbekistanu, a także w kwestii przedłużenia tymczasowego aresztowania wobec ściganego – uzasadnił w sposób logiczny oraz przekonujący.
Po analizie akt sprawy i po ocenie zasadności wniosku prokuratora, Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, które Sąd Apelacyjny podziela, że wniosek strony uzbeckiej oraz dołączone do niego dokumenty czynią zadość wymogowi uprawdopodobnienia sprawstwa ściganego w zakresie zarzucanego mu czynu. W postępowaniu o przekazanie osoby ściganej do kraju, w którym ma zostać przeprowadzone/ukończone wobec podejrzanego (oskarżonego) postępowanie karne, nie osądza się odpowiedzialności karnej sprawcy ani strony podmiotowej czynu, ponieważ kwestie te będą przedmiotem postępowania właściwych organów wymiaru sprawiedliwości za granicą. Sąd kraju, w którym zatrzymano poszukiwaną osobę, stwierdza jedynie, czy nie ma przeszkód prawnych – według prawa miejscowego i konwencji gwarantujących prawa człowieka – do przekazania ściganego w celu przeprowadzenia takiego postępowania przez właściwy organ państwa wzywającego. W kontekście powyższego należy uznać, że materiał zgromadzony w sprawie jest pełny, kompletny i pozwalał rozstrzygnąć o prawnej dopuszczalności wydania ściganego w oparciu o powołane w zaskarżonym postanowieniu przepisy polskiego kodeksu postępowania karnego i z poszanowaniem praw podstawowych jednostki.
Prawidłowo wykazał Sąd Okręgowy, że wobec ściganego nie zachodzą żadne obligatoryjne bądź fakultatywne przesłanki niedopuszczalności jego wydania władzom Uzbekistanu, określone w art. 604 § 1 i 2 k.p.k.: ścigany nie jest obywatelem polskim ani nie korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu; czyn, którego popełnienie zarzuca się ściganemu w kraju ojczystym, zawiera znamiona czynu zabronionego (oszustwa) w systemach prawnych w kraju wnioskującym i w kraju wydania; przedawnienie przestępstwa nie nastąpiło; wobec ściganego nie toczyło się (i nie zostało zakończone) postępowanie karne co do tego samego czynu; przekazanie nie jest sprzeczne z polskim prawem; nie zachodzi obawa, że w państwie żądającym wydania wobec osoby wydanej może zostać orzeczona lub wykonana kara śmierci; zarzucony czyn jest przestępstwem pospolitym i nie był dokonany z przyczyn politycznych. Ponadto przestępstwo nie zostało popełnione na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ani na polskim statku wodnym lub powietrznym; co do tego samego czynu i tej samej osoby nie toczy się inne postępowanie karne; przestępstwo nie podlega ściganiu z oskarżenia prywatnego i nie jest zagrożone karą pozbawienia wolności do roku lub karą łagodniejszą; przestępstwo, w związku z którym żąda się wydania, nie jest przestępstwem o charakterze wojskowym lub skarbowym albo o charakterze politycznym.
Okoliczności te nie były również kwestionowane we wniesionym zażaleniu, a sąd odwoławczy w całości podziela argumentację Sądu Okręgowego w tym zakresie.
Zażalenie nie podważyło zatem podstaw, na których Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie oparł swe rozstrzygnięcie w pkt I zaskarżonego postanowienia. Skarżący nie przedstawił żadnych skutecznych argumentów, które uzasadniałyby trafność podniesionego zarzutu, poza gołosłownym stwierdzeniem, że stawiane mu zarzuty „są fałszywe”.
Okolicznością przeczącą ostatecznie sensowi zażalenia jest oświadczenie ściganego w nim zawarte, że domaga się on jak najszybszej deportacji do Uzbekistanu, co odpowiada rozstrzygnięciu sądu polskiego.
Przechodząc do części dotyczącej przedłużenia tymczasowego aresztowania, stwierdzić należy, iż postanowienie Sądu Okręgowego znajduje pełne oparcie w ustawowych przesłankach stosowania tzw. aresztu ekstradycyjnego (art. 605 § 1 k.p.k.). Kontrola odwoławcza nie wykazała, aby dopuszczono się naruszenia wskazanych w zażaleniu przepisów postępowania bądź błędów w ustaleniach faktycznych. Do stosowania tej postaci aresztu tymczasowego wystarcza zapewnienie organu państwa obcego o fakcie skazania osoby ściganej prawomocnym wyrokiem lub o wydaniu wykonalnej decyzji o jej tymczasowym aresztowaniu (art. 605 § 2 k.p.k.). Przypomnieć należy, że w dniu 7 stycznia 2025 roku Biuro Międzynarodowej Współpracy Policji Komendy Głównej Policji przesłało do Prokuratury Okręgowej Warszawa-Praga w Warszawie materiały w postaci postanowienia z dnia 4 września 2024 r. o zastosowaniu przez Sąd Karny dla Dystryktu Arnasoy w obwodzie Jizzakh wobec ściganego A. A. środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania oraz postanowienia z dnia 30 sierpnia 2023 roku o wezwaniu do uczestnictwa w postępowaniu karnym, które ścigany zignorował. Istnienie takich decyzji procesowych w kraju pochodzenia nie było kwestionowane przez skarżącego. Wobec tego stosowanie jakiegokolwiek środka zapobiegawczego o charakterze wolnościowym byłoby nieskuteczne w postępowaniu ekstradycyjnym, z przewidywanym ryzykiem ucieczki A. A.
Wobec ściganego nie zachodzi przesłanka negatywna zawarta w art. 259 § 1 pkt 2 k.p.k., nakazująca odstąpienie od dalszego stosowania tymczasowego aresztowania we wskazanych tam szczególnie trudnych sytuacjach życiowych (osobistych, rodzinnych, zdrowotnych). Częstą konsekwencją zastosowania środka zapobiegawczego o charakterze izolacyjnym jest pogorszenie sytuacji finansowej rodziny, będącej wcześniej na utrzymaniu osadzonego. Ścigany, poza ogólnym stwierdzeniem, że jego rodzina znajduje się w bardzo trudnej sytuacji, nie wykazał, by byt członków rodziny zależał wyłącznie od niego i by to on utrzymywał ją przed aresztowaniem, przebywając od 2022 r. w Polsce. W odniesieniu zaś do wskazanego w zażaleniu braku kontaktu z najbliższymi, sąd odwoławczy ustalił, że w dniu 19 lutego 2025 roku Sąd Okręgowy wydał zgodę na kontakty telefoniczne z ojcem ściganego; w dniu 24 lutego 2025 roku wydał zgodę na kontakty telefoniczne dla mamy ściganego; dodatkowo, zgodnie z zarządzeniem sędziego, w dniu 20 marca 2025 r. tłumacz zadzwonił z sekretariatu Sądu Okręgowego do męża siostry ściganego oraz do brata ściganego, informując o stanie postępowania w Polsce i sytuacji A. A. Do ojca ściganego tłumacz nie mógł się początkowo dodzwonić (zgłaszała się automatyczna sekretarka), jednakże mąż siostry zobowiązał się do powiadomienia ojca ściganego, a następnie tłumacz rozmawiał także z ojcem A. A., przekazując mu informacje o synu, do czego upoważnił go sąd.
Ponadto, jak ustalono w dniu 15 kwietnia 2025 roku w ewidencji Aresztu Śledczego w B., ścigany w dniach 2 marca, 8 marca oraz 15 marca 2025 roku miał kontakt telefoniczny z rodziną (pismo z Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z 15 kwietnia 2025 r.).
Sąd Apelacyjny powiadomił Ambasadę Uzbekistanu w W. o postępowaniu odwoławczym toczącym się przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie i terminie posiedzenia w dniu 8 maja 2025 r., na które doprowadzono ściganego, uwzględniając jego wniosek o wysłuchanie przez ten sąd (udział tłumacza języka uzbeckiego).
Z powodu skarg osadzonego na warunki panujące w areszcie Sąd Apelacyjny zwrócił się o wyjaśnienia. Z pisma nadesłanego przez Służbę Więzienną Aresztu Śledczego w W.-B. z 18 kwietnia 2025 r. wynika, że A. A. posiada odpowiednią odzież: kurtkę, bluzę, t-shirt, spodnie, obuwie i bieliznę. Zgodnie z Zarządzeniem nr 22/2025 Dyrektora Aresztu Śledczego w W.-B. w sprawie porządku wewnętrznego w Areszcie Śledczym, osadzony ma prawo do otrzymania paczki z bielizną – w czasie jednego miesiąca od dnia przyjęcia z wolności, jak również może zwrócić się z wnioskiem do Kwatermistrza o wydanie talonu na brakującą odzież w ilości dopuszczonej w porządku wewnętrznym. Jednostka, w której osadzony jest skarżący, poza całodobowym wyżywieniem, zapewnia mu również opiekę medyczną, odzież, jak też niezbędne rzeczy do codziennego funkcjonowania.
Ścigany w całym postępowaniu prowadzonym w Polsce, w kontaktach z organami procesowymi, korzysta z pomocy tłumacza przysięgłego języka ojczystego. Nie stwierdzono jakiegokolwiek naruszenia jego praw osobistych i procesowych.
Przekazanie A. A. jest zgodne z jego wnioskiem.
Wobec braku przesłanek z art. 259 k.p.k. (szczególne względy osobiste, zdrowotne, rodzinne) do uchylenia tymczasowego aresztowania, Sąd Apelacyjny orzekł o jego utrzymaniu do 15 maja 2025 r. – na czas konieczny do przekazania ściganego, co powinno nastąpić jak najszybciej.