Extradition to Egypt admissible: general human rights concerns insufficient to establish individual risk
sygn. akt II Kop 23/22
POSTANOWIENIE
Dnia 19 kwietnia 2022 roku
Sąd Okręgowy w Zamościu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia (del.) Barbara Zubala
Protokolant:
przy udziale Prokuratora Zbigniewa Nowosada
w sprawie IL
skazanego
1) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al Jadidah w sprawie nr 4351/2018, apelacja nr 8740/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999 na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości 10.000 funtów egipskich,
2) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al. w sprawie nr 4352/2018, apelacja nr 8739/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód, za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999, na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości 10.000 funtów egipskich,
3) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al. w sprawie nr 4353/2018, apelacja nr 8738/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód, za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999, na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości 10.000 funtów egipskich,
z wniosku Prokuratora Okręgowego w Zamościu w przedmiocie wydania pozytywnej opinii o prawnej dopuszczalności wydania IS organom wymiaru sprawiedliwości Arabskiej Republiki Egiptu s na podstawie art.603 S I kpk oraz art.42 i art.43 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Arabską Republiką Egiptu 0 pomocy prawnej w sprawach karnych, przekazywaniu osób skazanych i ekstradycji sporądzonej w Kairze dnia 17 maja 1992 roku
postanawia
I. stwierdzić, że wydanie organom wymiaru sprawiedliwości Arabskiej Republiki Egiptu ściganego I s w celu “‘konania orzeczonej wobec niego kary jest prawnie dopuszczalne;
II. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zawierającą podatek VAT w kwocie 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu
III. kosztami sądowymi obciążyć Skarb Państwa;
Uzasadnienie
W dniu 23 marca 2022 roku do Prokuratury Okręgowej w Zamościu wpłynął wniosek 0 ekstradycję obywatela Arabskiej Republiki Egiptu I z dnia 15 marca 2022 roku (numer akt ekstradycyjnych 304/2018) wraz z załącznikami.
Prokuratura Generalna Arabskiej Republiki Egiptu wniosła o przekazanie IS do Arabskiej Republiki Egiptu w celu wykonania kar pozbawienia wolności w łącznym wymiarze 9 lat.
Z dołączonych przez Prokuraturę Generalną Arabskiej Republiki Egiptu do wniosku o ekstradycję dokumentów wynika, że I został skazany:
l) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al Jadidah w sprawie nr 4351/2018, apelacja nr 8740/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód, za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999 na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości 10.000 funtów egipskich,
2) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al. w sprawie nr 4352/2018, apelacja nr 8739/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód, za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999, na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości 10.000 funtów egipskich,
3) wyrokiem z dnia 7 lipca 2018 roku Sądu ds. Wykroczeń Masr Al. w sprawie nr 4353/2018, apelacja nr 8738/2019 Sąd Apelacyjny Kair – Wschód, za wystawienie czeku na odbiorcę w złej wierze, mającego zostać zrealizowanym przez Arabsko-Afrykański Bank, oddział Al-Nassr, nie posiadającego wystarczających środków na pokrycie czeku tj. za wykroczenie z art.473 i art.497 kodeksu handlowego nr 18 na rok 1999, na karę 3 lat pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonania prac przymusowych i grzywnę w wysokości funtów egipskich.
W każdej ze spraw IS w dniu 24 czerwca 2019 roku wniósł sprzeciw. Sąd zdecydował o przyjęciu sprzeciwów, ale po ich s. rozpoznaniu oddalił je podtrzymując wyroki. I odwołał się od wyroku i złożył apelację. Na rozprawie w dniu 7 września 2019 roku Sąd Apelacyjny Kair – Wschód oddalił apelację. Następnie I ponownie zaskarżył wyrok w drodze skargi o stwierdzenie nieważności wyroku i na rozprawie w dniu 5 października 2019 roku Sąd Apelacyjny Kair – Wschód oddalił skargę. Wyroki skazujące podlegają wykonaniu.
W dniu 9 marca 2022 roku Prezes ds. Apelacji i Dyrektor Departamentu Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka Prokuratury Generalnej Arabskiej Republiki Egiptu po przeanalizowaniu dokumentów w sprawach o numerach 4351/2018, 4352/2018 i 4353/2018 zarządził aresztowanie IS.
W dniu 2 marca 2022 roku o godz. 18.05 został zatrzymany na Drogowym Przejściu Granicznym w Hrebennem na kierunku wjazdowym do Polski. Podstawę zatrzymania stanowił wpis w bazie danych Międzynarodowej Organizacji Policji Kryminalnej, nr Interpol numer data publikacji – 26 marca 2019 roku, o poszukiwaniu, zatrzymaniu i tymczasowym aresztowaniu IS.
Postanowieniem z dnia 4 marca 2022 roku w sprawie sygn. akt II Kop 23/22 Sąd Okręgowy w Zamościu zastosował wobec IS tymczasowe aresztowanie na okres 7 dni celem wszczęcia procedury ekstradycyjnej. Następnie postanowieniem Sądu Okręgowego w Zamościu z dnia 9 marca 2022 roku przedłużono stosowanie tymczasowego aresztowania wobec I do dnia 11 kwietnia 2022 roku godz. 18.05, zaś postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2022 roku Sąd Okręgowy w Zamościu przedłużył stosowanie do dnia 10 lipca tymczasowego aresztowania wobec I 2022 roku godz. 18.05.
Celem postępowania ekstradycyjnego jest jedynie rozstrzygnięcie jego prawnej dopuszczalności a rola Sądu sprowadza się w istocie do skontrolowania czy zachodzą przeszkody prawne czyniące niedopuszczalnym uwzględnienie wniosku państwa obcego o wydanie osoby. Chodzi o przeszkodę kategoryczną, z którą ustawa wiąże bezwzględny zakaz wydania, przy czym, jeżeli Polska jest stroną umowy o ekstradycji z państwem obcym, to negatywne przesłanki wydania muszą wynikać z treści tej umowy, a przepisy Kodeksu postępowania karnego zamieszczone w rozdziale 65 mają tylko wtedy zastosowanie, jeżeli umowa międzynarodowa nie stanowi inaczej. Wynika to wprost z treści art. 615 kpk (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 28 czerwca 2013 roku, sygn. akt II AKz 194/13).
Podstawą prawną postępowania ekstradycyjnego pomiędzy Rzecząpospolitą Polską a Arabską Republiką Egiptu są przepisy umowy między Rzecząpospolitą Polską a Arabską Republiką Egiptu o pomocy prawnej w sprawach karnych, przekazywaniu osób skazanych i ekstradycji sporządzonej w Kairze dnia 17 maja 1992 roku. Obowiązkiem sądu rozpoznającego złożony przez organ państwa wzywającego wniosek o wydanie ściganego IS w celu wykonania orzeczonej wobec niego kary jest więc skontrolowanie dopuszczalności jego uwzględniania w kontekście tzw. przeszkód ekstradycyjnych wynikających zarówno z przepisów umowy, jak i przepisów rozdziału 65 kpk (o ile przepisy umowy nie stanowią inaczej).
W niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki formalne z art. 47 wskazanej wyżej umowy. Wniosek o wydanie został sporządzony na piśmie. Dołączono do niego stosowne dokumenty wskazujące podlegające wykonaniu orzeczenia skazujące, zawierające opis czynów w związku, z którymi wnioskuje się o wydanie, a także tekst przepisów prawnych mających zastosowanie w sprawie.
Sąd Okręgowy rozpoznając wniosek o stwierdzenie prawnej dopuszczalności wydania IS organom ścigania Arabskiej Republiki Egiptu przeanalizował negatywne przesłanki dopuszczalności przekazania wymienione w art. 604 par. 1 kpk oraz art.44, art.45 i art.46 umowy i uznał, że IS może być wydany organom wymiaru sprawiedliwości Arabskiej Republiki Egiptu w celu wykonania orzeczonych wobec niego kar pozbawienia wolności.
IS nie jest obywatelem polskim, nie korzysta w Rzeczypospolitej Polskiej z prawa azylu, nie ma tu również stałego miejsca pobytu czy zamieszkania. Nie zaistniała w związku z tym okoliczność przewidziana w art.44 lit. „a” umowy i art.604 par. 1 pkt 1 kpk.
Oceniając prawną dopuszczalność wydania ściganego Sąd miał na uwadze, że czyny, za które IS został skazany przez Ograny ścigania Arabskiej Republiki Egiptu, stanowią również przestępstwa według przepisów polskiego kodeksu karnego i wyczerpują znamiona czynów określonych w art.310 par. 1 kk (ewentualnie art.310 par. 2 kk) i art.286 par. 1 kk. Spełniony jest zatem warunek podwójnej karalności przestępstw w państwie wzywającym i państwie wezwanym.
Wskazać przy tym należy, że pojęcie podwójnej karalności należy rozumieć szeroko, co oznacza, że badając spełnienie warunku podwójnej karalności, należy nie tylko odwoływać się do treści przepisu polskiej ustawy karnej, który mógłby odpowiadać przepisowi prawa państwa obcego, ale i do obowiązującej wykładni odnoszącej się do zakresu stosowania tego przepisu w systemie prawa polskiego. Oceniać należy bowiem całą sytuację faktyczną w celu ustalenia, czy możliwe jest na podstawie polskiego prawa karnego postawienie sprawcy zarzutu dokonania danego czynu.
W niniejszej sprawie spełniona została również przesłanka określona w art.43 umowy. Przestępstwa stanowiące podstawę wydania zarówno według prawa strony wzywającej jak i Strony wezwanej zagrożone są karą pozbawienia wolności o maksymalnym wymiarze co najmniej jednego roku. Ponadto orzeczone wobec IS kary pozbawienia wolności zostały orzeczone w wymiarze pozwalającym na wydanie w celu wykonania kary (wydanie może nastąpić, jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności w wymiarze co najmniej 6 miesięcy).
Nie doszło do przedawnienia wykonania orzeczonych wobec IS kar pozbawienia wolności (art.44 lit. „f’ umowy i art. 604 par. 1 pkt 3 kpk), co potwierdzają nadesłane przepisy o terminach przedawnienia. został skazany nie stanowią.
Czyny za które IS został skazany nie stanowią przestępstw o charakterze wojskowym, nie mają też charakteru politycznego (art.44 lit. „b” i „c” oraz art.46 umowy i art. 604 par. 1 pkt 8 kpk), są pospolitymi przestępstwami kryminalnymi i nie zostały popełnione z przyczyn politycznych.
Przestępstwa, za które IS został skazany zostały popełnione na terytorium Arabskiej Republiki Egiptu. Nie budzi więc wątpliwości, że podlega on jurysdykcji egipskich organów wymiaru sprawiedliwości (art.44 lit. „d” umowy).
Ekstradycja ściganego nie pozostaje w sprzeczności z powszechnie obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej prawem, w tym także z przepisami ratyfikowanych umów międzynarodowych, które stosownie do treści art.91 ust. I Konstytucji RP stanowią część krajowego porządku prawnego (art. 604 par. 1 pkt 5 kpk).
Ekstradycja IS do Arabskiej Republiki Egiptu Ekstradycja nie doprowadzi do naruszenia jego praw i wolności (art.46 umowy i art. 604 par. 1 pkt 7 kpk).
Użyte w par. 1 pkt 7 kpk sformułowanie „uzasadniona obawa, iż w państwie wzywającym może dojść do naruszenia praw i wolności osoby wydanej” oznacza, że prawdopodobieństwo takie musi zostać wykazane za pomocą określonych faktów lub informacji o faktach, które pozwalają na obiektywną ocenę realności zagrożenia. Ustaleń takich nie można czynić wyłącznie na podstawie twierdzeń osoby ściganej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2011 roku, sygn. akt IV KK 422/10). W celu wykazania zaistnienia powodów o jakich mowa w art.604 par. 1 pkt 7 kpk przez państwo wzywające konieczne jest wykazanie istnienia rzeczywistego ryzyka niezachowania tej normy w konkretnym wypadku i do konkretnej, a więc objętej wnioskiem o ekstradycję osoby (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 lipca 2003 roku, sygn. akt II KK 146/03). Również Europejski Trybunał Praw Człowieka zwracał wielokrotnie uwagę na to, iż nawet w sytuacji, gdy dostępne dokumenty międzynarodowe wskazują na poważne wątpliwości co do stanu przestrzegania praw człowieka w państwie wzywającym to powołanie się na ogólny problem dotyczący przestrzegania praw człowieka w konkretnym państwie nie może, jako takie, stanowić podstawy dla odmówienia ekstradycji (por. wyrok ETPC w sprawie Puzan v. Ukraina, z dnia 18 lutego 2010 roku, nr sprawy 51243/08). Decyzja państwa wezwanego nie może opierać się na istnieniu ogólnego problemu z przestrzeganiem praw człowieka w państwie wzywającym, a powinna być poparta materiałem dowodowym wskazującym, że konkretna osoba może podlegać torturom lub nieludzkiemu bądź poniżającemu traktowaniu lub ukaraniu.
W ocenie Sądu Okręgowego brak jest przesłanek faktycznych i dowodowych przemawiających za istnieniem obawy, iż w Arabskiej Republice Egiptu może dojść do naruszenia praw i wolności I nie ma demokracji ani wolności IS.
IS oświadczył, że w Arabskiej Republice Egiptu nie ma demokracji ani wolności.
Powyższe twierdzenie ściganego nie pozwala na przyjęcie, że w Arabskiej Republice Egiptu mogłyby zostać naruszone jego prawa i wolności czy też mógłby on zostać poddany torturom czy nieludzkiemu traktowaniu. Należy przy tym wskazać, że przestępstwa, za które został skazany są pospolitymi przestępstwami kryminalnymi przeciwko mieniu oraz przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi. Dołączone do wniosku o ekstradycję dokumenty wskazują, że IS opuścił Arabską Republikę Egiptu po wydaniu wobec niego wyroków. Opuszczając kraj chciał uniknąć odbycia orzeczonych wobec niego kar pozbawienia wolności.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał, że wydanie IS organom wymiaru sprawiedliwości Arabskiej Republiki Egiptu na zasadzie wzajemności jest prawnie dopuszczalne. Orzeczenie o należnym obrońcy wynagrodzeniu uzasadnia par. 4 ust. 1 i 3 w zw. z par. 19 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
Orzeczenie o kosztach sądowych oparto o przepis art.59 ust.1 umowy między Rzecząpospolitą Polską a Arabską Republiką Egiptu o pomocy prawnej w sprawach karnych, przekazywaniu osób skazanych i ekstradycji sporządzonej w Kairze dnia 17 maja 1992 roku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.