Extradition to India remanded: Finnish proceedings require assessment of ne bis in idem and lis pendens
Sygn. akt II AKz 688/25
POSTANOWIENIE Dnia 1 lipca 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie: Przewodniczący: Sędzia SA A. Z. Protokolant: A. L. przy udziale Prokuratora A. T. po rozpoznaniu w sprawie S. E. ściganego na podstawie czerwonej noty Interpolu, wydanej w dniu 19 października 2019 r. przez Sąd Okręgowy w Alappuzha, sygn. LP 79/2018, w związku z podejrzeniem popełnienia przestępstw z art. 406 i 420 indyjskiego kodeksu karnego, będących odpowiednikiem art. 286 § 1 polskiego kodeksu karnego, zażalenia wniesionego przez obrońcę ściganego na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie z dnia 26 maja 2025 r., sygn. akt V Kop 32/25, w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności przekazania ściganego, na podstawie art. 437 § 2 k.p.k.
postanawia:
uchylić pkt 1 zaskarżonego postanowienia i sprawę w tym zakresie przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie;
utrzymać w mocy postanowienie w pozostałej zaskarżonej części.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie zaskarżonym postanowieniem uwzględnił wniosek prokuratora i stwierdził prawną dopuszczalność przekazania do Republiki Indii ściganego S. E., obywatela Indii, ściganego na podstawie czerwonej noty Interpolu, wydanej w dniu 19 października 2019 r. przez Sąd Okręgowy w Alappuzha, sygn. LP 79/2018, celem przeprowadzenia wobec niego postępowania karnego (pkt 1 postanowienia). Sąd przedłużył także stosowanie wobec ściganego środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania (pkt 2 postanowienia). W punkcie 3 Sąd orzekł o kosztach postępowania.
Zażalenie na to postanowienie w zakresie punktu 1 i 2 złożyła obrońca ściganego, podnosząc naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 604 § 1 pkt 3 k.p.k., art. 7 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. w zw. z art. 604 § 2 pkt 4 k.p.k., art. 167 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., art. 2, 3, 6 ust. 1 i 6 ust. 3 lit. b Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a także błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie istnieją przesłanki do obligatoryjnej odmowy wydania ściganego. Obrońca zaskarżyła również przedłużenie tymczasowego aresztowania ściganego, wskazując na naruszenie art. 259 § 1 k.p.k., art. 258 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. oraz art. 258 § 2 k.p.k. i art. 5 ust. 1 lit. f oraz art. 5 ust. 3 Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Obrońca wniosła o zmianę postanowienia w pkt 1 poprzez orzeczenie o niedopuszczalności wydania ściganego, a także o uchylenie tymczasowego aresztowania i natychmiastowe zwolnienie ściganego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie okazało się na tyle zasadne, że Sąd Apelacyjny uchylił punkt 1 zaskarżonego postanowienia i przekazał sprawę w tym zakresie Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga do ponownego rozpoznania.
Analiza pisemnych motywów rozstrzygnięcia prowadzi do przekonania, iż w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji, stwierdzając prawną dopuszczalność wydania ściganego do Republiki Indii, nie przeanalizował w dostateczny sposób sytuacji S. E. w związku z wydaniem przez Sąd Rejonowy w Helsinkach wyroku skazującego w dniu 27 lutego 2025 r., sygn. R 24/496, za dokładnie to samo przestępstwo, które stało się powodem skierowania wniosku o ekstradycję.
W umowie między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Indii o ekstradycji, podpisanej w New Delhi dnia 17 lutego 2003 r. (Dz.U. z 2005 r. Nr 156, poz. 1304), zawarto wyraźny zakaz wydania osoby, jeżeli w odniesieniu do przestępstwa stanowiącego podstawę wniosku ekstradycyjnego wcześniej prowadzono przeciwko niej postępowanie w państwie wezwanym i została ona prawomocnie skazana lub uniewinniona (art. 4 ust. 2). Równocześnie w tym samym przepisie (art. 4 ust. 1 lit. c) wskazano, iż osoba nie będzie wydana, gdy wydanie nie jest dopuszczalne z mocy prawa państwa wezwanego.
Mając na uwadze drugi z wymienionych wyżej przepisów, odnotować należy, iż w Kodeksie postępowania karnego zawarto dwa zakazy wydania osób ściganych: obligatoryjny – jeżeli postępowanie karne co do tego samego czynu tej samej osoby zostało prawomocnie zakończone (art. 604 § 1 pkt 4) i fakultatywny – gdy co do tego samego czynu tej samej osoby toczy się postępowanie karne (art. 604 § 2 pkt 3). Oznacza to, iż samo wszczęcie postępowania karnego co do tej samej osoby i tego samego czynu, a więc sama już zawisłość sprawy, może być powodem odmownej decyzji.
Tymczasem w przedmiotowej sprawie odpis wyroku Sąd I instancji otrzymał w połowie kwietnia 2025 r., a zatem niemal półtora miesiąca przed terminem posiedzenia w przedmiocie stwierdzenia prawnej dopuszczalności wydania S. E. Oznacza to, iż orzekając, Sąd nie miał aktualnych danych odnośnie stanu sprawy zawisłej przed Sądem w Helsinkach, co biorąc pod uwagę tempo procedowania (wyrok wydano 27.02.2025 r., a apelację wniesiono już 31.03.2025 r.), ma znaczenie podstawowe. Ponadto z analizy uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd I instancji nie dokonał żadnych rozważań celem umotywowania wydanego rozstrzygnięcia z punktu widzenia zakazu fakultatywnego wskazanego w art. 604 § 2 pkt 3 k.p.k. W ocenie Sądu Apelacyjnego lakoniczne uzasadnienie Sądu Okręgowego w części dotyczącej postępowania toczącego się przed sądem fińskim nie poddaje się kontroli instancyjnej.
Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd pierwszej instancji winien zatem zbadać wspomniane przesłanki i ustalić, które z nich i dlaczego w danej sytuacji występują, bądź wręcz przeciwnie – nie można się ich dopatrzeć. Ustalenia te winny zostać poparte dodatkowymi informacjami pozyskanymi odnośnie stanu postępowania przed sądem w Helsinkach. W tym stanie rzeczy zażalenie należy uznać za zasadne w zakresie punktu 1 postanowienia, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia i przekazaniem sprawy w tym zakresie Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Rozpoznanie środka odwoławczego jedynie w zakresie wyżej podniesionych zarzutów jest wystarczające do wydania orzeczenia przez Sąd Apelacyjny, gdyż stwierdzone uchybienia niewątpliwie miały wpływ na treść zaskarżonego postanowienia.
Przechodząc do punktu 2 zaskarżonego postanowienia, trafnie uznał Sąd Okręgowy, iż odnośnie podejrzanego S. E. w dalszym ciągu zachodzą zarówno ogólne, jak i szczególne podstawy stosowania tymczasowego aresztowania.
Wbrew twierdzeniom skarżącego obrońcy, i w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, jak i obecnie, istnieje potrzeba zastosowania środka zapobiegawczego o charakterze izolacyjnym. Tylko bowiem w ten sposób możliwa była realizacja celu związanego z dążeniem do zapewnienia skutecznego i sprawnego przekazania osoby ściganej, o ile do niego dojdzie. Utrzymanie wymienionego środka wynika nie tylko z okoliczności sprawy, lecz także z obowiązku polskich organów do podjęcia wszelkich dopuszczalnych prawem działań, aby doszło do przekazania osoby zatrzymanej państwu obcemu. W sytuacji, gdyby stwierdzono prawną dopuszczalność wydania ściganego, wzrośnie obawa jego ucieczki bądź ukrycia.
Wskazać należy, iż skoro w państwie występującym z wnioskiem o ekstradycję istniały podstawy do wszczęcia poszukiwań, to oczywistym jest, że również w państwie wykonującym istnieje wysokie prawdopodobieństwo ukrywania się ściganego.
Powyższej oceny nie podważyła argumentacja zawarta w środku odwoławczym, która ma charakter wyłącznie polemiczny. Wskazać należy, że ścigany S. E. jest obywatelem Republiki Indii, stale zamieszkuje w Finlandii i w Polsce nie ma miejsca stałego pobytu. Ujęty został w Polsce w czasie krótkotrwałego tu pobytu. Ścigany nie jest więc związany z Polską w jakikolwiek sposób.
W tym stanie rzeczy za zasadne uznać należy rozstrzygnięcie o dalszym stosowaniu tymczasowego aresztowania wobec ściganego. Wbrew zarzutom skarżącego, żaden inny środek zapobiegawczy nie dawał gwarancji zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania.
Brak też było przesłanek określonych w art. 259 k.p.k., obligujących do odstąpienia od stosowania wobec ściganego tymczasowego aresztowania. Okoliczności tego rodzaju w zażaleniu nie podnosił również obrońca.
Reasumując, należy w pełni podzielić stanowisko Sądu I instancji, iż dla zabezpieczenia prawidłowego i niezakłóconego toku postępowania ekstradycyjnego koniecznym było stosowanie wobec ściganego tymczasowego aresztowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.